Bertje Eijgenraam

Bertje (1907-2002) was het zesde kind (van negen) van de Tilburgse arts dr. Lambertus Eijgenraam. Rond haar dertigste werd zij actief bij de padvinderij in de Sacramentsparochie en aan die tijd dankte ze haar bijnaam ‘akela’. In 1948 werd ze door kapelaan Soons van de parochie Heuvel naar de Koningswei gehaald. Hier beleefde Bertje als wijkwerkster de meest ingrijpende episode uit haar leven (zie ook Verhalen)

Veel bewoners van de Koningswei leefden in zorgelijke omstandigheden. Bovenop de miserabele huisvesting en armoede ontstonden er aanverwante problemen, zoals een gebrek aan hygiëne, ongezond eetpatroon, drankmisbruik, criminaliteit, discutabele kinderopvoeding en slechte besteding van het huishoudgeld. Daarnaast werden de Koningsweiers vaak gediscrimineerd, bij de gemeente, in de kerk, op school en bij sociale instellingen.

Kapelaan Soons richtte hiertoe mede in 1947 Stichting Wijkwerk Tilburg op. Hij vond Bertje bereid om als sociaal werkster in de Koningswei te pionieren, bijgestaan door assistenten voor het vrouwelijke en mannelijke groepswerk, een aalmoezenier en vrijwilligers. Na eerste verkennende huisbezoeken kwam de conclusie dat in de Koningswei 184 gezinnen in slechte omstandigheden leefden. Daarvan werden er 116 aangemerkt als probleemgeval en met 102 gezinnen kreeg het wijkwerk intensief contact. Daarnaast kwam er aandacht voor alleenstaanden, zwervers en logementbewoners.

(Bertje schenkt koffie in het wijkhuis anno 1957)

Bertje ontwikkelde vele activiteiten, zoals individueel maatschappelijk werk en gezins-, groeps- en clubwerk. Zo werd onder meer het gedrag van de jongens in de wijk verbeterd, die zo betere ontplooiingskansen kregen. Voor volwassenen werden cursussen, voorlichtingen en excursies georganiseerd. Tevens onderhield ze contact met liefdadigheidsinstellingen, Sociale Dienst, reclassering en kinderbescherming. Onder haar ‘bewind’ ontstonden ook een voetbal-, toneel-, zang- en handenarbeidclub en activiteiten voor kinderen van drie tot 21 jaar.

Na een aanvankelijke terughoudendheid van de bewoners groeide de betekenis van Bertje gedurende haar vijftien jaar in de Koningswei tot ongekende hoogte. Dankzij haar persoonlijke betrokkenheid en directe benadering zorgde ze voor een positieve impuls van de totale buurtbeleving. Ze werd door de bewoners op handen gedragen en verdiende volgens velen eerder de titel ‘koningin van de Koningswei’. Uit alle reacties van ooggetuigen spreekt enkel warmte, liefde en genegenheid voor ‘een vrouw uit duizenden’.